శ్రీమద్భాగవతంలో, వివిధ పురాణాలలో భగవంతుడికి, భక్తుడికి మధ్య ఉన్న అవ్యాజ్యమైన అనుబంధాన్ని వివరించే అనేక కథలను చదివుంటాం. కానీ కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవమైన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి వారి సన్నిధిలో, మన కళ్లముందే కొన్ని శతాబ్దాల క్రితం జరిగిన ఒక దివ్యమైన సత్య సంఘటన ఇది.
భగవంతుడు కేవలం అలంకారాలకో, ఆడంబరాలకో లొంగడు; ఆయన కేవలం నిష్కల్మషమైన ప్రేమానురాగాలకు, నిశ్చలమైన భక్తికి మాత్రమే వశమవుతాడని నిరూపించిన మహోన్నత భక్తురాలు తరిగొండ వెంగమాంబ గారు. ఆ తల్లి పవిత్ర జీవిత విశేషాలు, స్వామివారితో ఆవిడకు ఉన్న ఆధ్యాత్మిక బంధం గురించి ఈ రోజు సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
1. వెంగమాంబ గారి జననం - బాల్య విశేషాలు
మాతా వెంగమాంబ గారు క్రీ.శ. 1730వ సంవత్సరంలో చిత్తూరు జిల్లాలోని తరిగొండ అనే గ్రామంలో జన్మించారు. చిన్ననాటి నుంచే ఆవిడ ప్రవర్తన మిగతా పిల్లల కంటే భిన్నంగా ఉండేది. లౌకికమైన ఆటపాటల కంటే ధ్యానం, భగవన్నామామృతంలో మునిగిపోవడానికే ఆవిడ ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చేవారు.
బాల్యంలోనే ఆవిడకు శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ధ్యానంలో సాక్షాత్కరించి, "నేనే నీ భర్తను" అని అభయమిచ్చారు. ఆ క్షణం నుండి వెంగమాంబ గారు శ్రీనివాసుడినే తన ప్రాణనాథుడిగా, సర్వస్వంగా భావించారు. అయితే, లోక జ్ఞానం లేని చుట్టుపక్కల జనాలు ఆవిడ భక్తి పారవశ్యాన్ని చూసి "మతి చలించింది" అని అవహేళన చేసేవారు.
లౌకికమైన పద్ధతుల ప్రకారం ఆవిడ తల్లిదండ్రులు చిన్న వయసులోనే ఒక కుర్రవాడితో వివాహం జరిపించారు. కానీ, యుక్త వయస్సు రాకముందే, ఆవిడను స్పర్శించకుండానే ఆ భర్త కన్నుమూశారు. సాధారణ స్త్రీలకు ఇది కోలుకోలేని దెబ్బ. కానీ, వెంగమాంబ గారి దృష్టిలో ఆవిడ భర్త అనాది, శాశ్వతుడు అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారు మాత్రమే! అందువల్ల ఆవిడ లౌకిక భర్త మరణాన్ని చూసి చలించలేదు.
2. సమాజపు ఆంక్షలు - లొంగని నరసింహ ఉపాసకురాలు
అప్పట్లో సమాజంలో ఉన్న చాందసభావాల ప్రకారం భర్త చనిపోయిన స్త్రీ వైధవ్య చిహ్నాలను పాటించాలి - గాజులు, పువ్వులు, బొట్టు, తాళి తీసివేసి శోకవస్త్రాలు ధరించాలి. కానీ వెంగమాంబ గారు దీనిని ఖచ్చితంగా నిరాకరించారు:
"నా భర్త శ్రీనివాసుడు నిత్యుడు, అమరుడు. ఆయనకు అంతం అనేది లేదు. అలాంటప్పుడు నేను నా సుమంగళి చిహ్నాలను ఎందుకు తీసివేయాలి?"
ఈ మాటలతో ఆగ్రహించిన గ్రామ చాందసవాదులు ఆవిడను శారీరకంగా, మానసికంగా తీవ్రమైన చిత్రహింసలకు గురిచేశారు. ఆ కష్టసమయంలో ఆవిడ తండ్రి ఆవిడను ఒక సద్గురువు వద్దకు తీసుకువెళ్లారు. ఆ గురువు ఆవిడకు "శ్రీ నరసింహ మంత్రాన్ని" ఉపదేశించారు. వెంగమాంబ గారు అత్యంత నిష్ఠతో కోట్లాదిసార్లు ఆ మంత్రాన్ని జపించి అపారమైన తపోశక్తిని, దివ్య సిద్ధులను సంపాదించుకున్నారు.
పుష్పగిరి పీఠాధిపతుల ఘట్టం:
ఆవిడ తిరుగుబాటును అణచివేయడానికి గ్రామ పెద్దలు పుష్పగిరి పీఠాధిపతులను ఆశ్రయించారు. పీఠాధిపతులు రాగానే వెంగమాంబ గారు ఫలాలు తీసుకొచ్చి ఆయన ముందు ఉంచి పక్కన నిలబడ్డారు కానీ నమస్కరించలేదు.
ఆ క్షణంలో పీఠాధిపతులు ఆగ్రహంతో, "నీకు శాస్త్రం మీద నమ్మకం లేకపోవచ్చు, కనీసం ఒక గురువుకు నమస్కరించే సంస్కారం లేదా?" అని ప్రశ్నించారు.
దానికి వెంగమాంబ గారు ప్రశాంతంగా చిరునవ్వు చిందిస్తూ... "స్వామీ! నా హృదయపీఠంలో ఉన్న శ్రీనివాసుడే నా చేత నమస్కారాలు అందుకుంటాడు. ఆ నమస్కారాన్ని తట్టుకునే శక్తి వేరే ఎవరికీ లేదు. మీకు సందేహం ఉంటే పక్కకు తప్పుకోండి, నేను నమస్కరిస్తే ఏమవుతుందో చూడండి" అన్నారు.
ఆయన పక్కకు తప్పుకోగానే, వెంగమాంబ గారు ఆ పీఠాధిపతి కూర్చున్న సింహాసనానికి నమస్కరించారు. మరుక్షణంలోనే ఆ ఆసనం భస్మమై బూడిదగా మారిపోయింది! ఆ తపోశక్తికి ఆశ్చర్యపోయిన స్వామిజీ, గ్రామస్తులతో... "ఈమె సామాన్య స్త్రీ కాదు, దైవాంశ సంభూతురాలు, నరసింహ స్వామి అనుగ్రహం ఉన్న మహా తపస్విని. ఈమె జోలికి వెళ్తే మాడిపోతారు" అని హెచ్చరించి వెళ్లిపోయారు.
లౌకిక ఆంక్షలను తట్టుకోలేక, ఆఖరికి వెంగమాంబ గారు తరిగొండను వదిలి శ్రీవారి దివ్యక్షేత్రమైన తిరుమలకు చేరుకున్నారు.
3. తిరుమల ప్రవేశం - అమ్మవారి అనుగ్రహం
తిరుమల చేరుకున్నాక కూడా ఆవిడకు కష్టాలు తప్పలేదు. వైధవ్య నియమాలు పాటించని కారణంతో అక్కడ కూడా ఎవరూ ఆశ్రయం ఇవ్వలేదు. గుడి అరుగుల మీద, మండపాలలో ఎండకూ వర్షానికి తడుస్తూ ఆవిడ కాలం గడిపారు.
ఒకనాడు వెంగమాంబ గారు స్వామివారిని వేడుకుంటూ ఏడుస్తుండగా, శ్రీనివాసుడు ధ్యానంలో సాక్షాత్కరించి... "వెంగమాంబా! నువ్వు నా సన్నిధిలో ఉండాలంటే నా హృదయపీఠంలో ఉన్న వ్యూహలక్ష్మి (అలవేలు మంగమ్మ) అనుమతి తప్పనిసరి. ఆవిడను ప్రార్థించు" అని చెప్పారు. (సాక్షాత్ లక్ష్మీదేవి కమల వంశం నుండి జన్మించిన వెంగమాంబ గారి ద్వారా స్వామివారు లోకానికి 'గృహిణికి ఇవ్వాల్సిన గౌరవాన్ని' ఆచరించి చూపించారు).
వెంగమాంబ గారి ప్రార్థనకు ప్రసన్నురాలైన అలవేలు మంగమ్మ తల్లి, అప్పటి తిరుమల మహంతు (పరిపాలకులు) కలలో కనిపించి:
- తిరుమల మాడవీధుల ఈశాన్యం మూలలో వెంగమాంబ గారికి ఒక ఆశ్రమం నిర్మించాలని,
- శ్రీవారి పోటు (వంటశాల) నుండి రోజువారీ ప్రసాదాన్ని ఆవిడకు పంపించాలని ఆదేశించారు.
అలా నిర్మితమైన ఆశ్రమమే నేటి "మాతా తరిగొండ వెంగమాంబ నిత్యాన్న ప్రసాద నిలయం" ఉన్న ప్రసిద్ధ ప్రాంగణం!
4. 'అమ్మోరి బావి' మరియు తులసి తోట మహిమ
స్వామివారికి రోజు తులసి మాల సమర్పించాలని వెంగమాంబ గారు నిర్ణయించుకుని, పాపనాశనం మార్గంలో ఒక తులసి తోటను పెంచడం ప్రారంభించారు. నీటి అవసరం కోసం భక్తులతో కలిసి ఒక పెద్ద బావిని తవ్వించారు. అయితే కొంత లోతు తవ్వాక మధ్యలో ఒక పెద్ద బండరాయి అడ్డుపడి నీళ్లు పడలేదు. ఆ బండను పగలగొట్టడం మానవ మాత్రులకు సాధ్యం కాని పని.
అప్పుడు వెంగమాంబ గారు ధైర్యంతో ఆ బావిలోకి దిగి, ఆ రాతిపై కూర్చుని శివ-కేశవ అభేదంగా పరమేశ్వరుడిపై అద్భుతమైన కీర్తనలు ఆలపించారు. పరమశివుడిని ప్రార్థించి, గంగను దిగిరమ్మని వేడుకున్నారు.
మరుసటి రోజు ఉదయానికి ఆ బండరాయి దానంతట అదే పేలిపోయి, అమృతతుల్యమైన గంగ భూమి నుండి ఉబికి వచ్చింది! ఆ బావి ఇప్పటికీ తిరుమల శ్రీవారి గజశాల (ఏనుగుల శాల) సమీపంలో ఉంది. దానిని నేటికీ "అమ్మోరి బావి" అని పిలుస్తారు.
5. రథం ఆగిపోయిన అద్భుత ఘట్టం - 210 సంవత్సరాల క్రితం నాటి కథ
దాదాపు 210 ఏళ్ల క్రితం తిరుమలలో బ్రహ్మోత్సవాలు అత్యంత వైభవంగా జరుగుతున్నాయి. స్వామివారి రథోత్సవం రోజున మాడవీధుల్లో రథం ఊరేగుతూ ఈశాన్యం మూలకు (వెంగమాంబ గారి ఆశ్రమం వద్దకు) రాగానే హఠాత్తుగా ఆగిపోయింది.
వందలాది మంది భక్తులు, బలిష్ఠులైన పురుషులు వడములు (త్రాళ్ళు) లాగుతున్నా రథం అంగుళం కూడా ముందుకు కదలలేదు. చక్రాలలో ఏమైనా ఇరుక్కుందేమోనని పరీక్షించారు, కానీ ఏమీ లేదు. అప్పుడు కొంతమంది అర్చకులకు ఒక విషయజ్ఞప్తి కలిగింది. వారు ప్రధానార్చకుడైన అక్కారం దీక్షితులు వద్దకు వెళ్లి:
"స్వామీ! నిన్న మీరు బ్రహ్మోత్సవాలు ప్రారంభమయ్యే ముందు తులసిమాలతో వచ్చి హారతి ఇవ్వబోయిన మాతా వెంగమాంబ గారిని నిందించి, గుడి నుండి బయటకు తోసేశారు కదా! ఆ భక్తురాలికి జరిగిన అవమానానికి స్వామివారు ఆగ్రహించారు. అందుకే రథం ఇక్కడ ఆగిపోయింది. మనం వెళ్లి ఆ తల్లిని క్షమాపణ కోరి, ఆవిడ చేత హారతి ఇప్పిస్తే రథం కదులుతుంది" అని చెప్పారు.
కానీ అహంకారంతో ఉన్న ఆ ప్రధాన అర్చకుడు దానికి అంగీకరించక మరింత మందిని తెప్పించి లాగించారు. అయినా రథం తలవంచలేదు. చివరికి వేరే దారి లేక అర్చకులందరూ వెంగమాంబ గారి ఆశ్రమానికి వెళ్లారు. అక్కడ వెంగమాంబ గారు ఒక చిన్న వేంకటేశ్వర స్వామి విగ్రహం ముందు కూర్చుని, స్వామి దర్శనం దక్కలేదని కన్నీరు మున్నీరుగా ఏడుస్తున్నారు.
అర్చకులు ఆవిడ పాదాలపై పడి... "తల్లి! రథం మీ గుమ్మం ముందుకు వచ్చి ఆగిపోయింది. మీరు వచ్చి హారతి ఇస్తే తప్ప స్వామి ముందుకు సాగనంటున్నాడు" అని వేడుకున్నారు.
ఆ మాట వినగానే వెంగమాంబ గారు మైమరచిపోయి, "నాకోసం స్వామి నా గుమ్మం దగ్గరకు వచ్చాడా! ఎంతటి కరుణ నీది స్వామీ!" అని అశ్రునయనాలతో పరుగు పరుగున రథం వద్దకు వచ్చి ముత్యాల హారతి ఇచ్చారు. మరుక్షణమే... ఎలాంటి శ్రమ లేకుండా ఆ భారీ రథం ముందుకు సాగింది! తన భక్తురాలిని అవమానిస్తే భగవంతుడు సహించడు అనడానికి ఈ సంఘటన ఒక సజీవ సాక్ష్యం.
6. అక్కారం దీక్షితుల అహంకారం - శాప విమోచనం
ఈ సంఘటన తర్వాత కూడా అక్కారం దీక్షితులలో ఈర్ష్య చావలేదు. వెంగమాంబ గారిని మానసికంగా కుంగదీయడానికి ఆయన ఒక మార్గం ఎంచుకున్నాడు. ప్రతిరోజు తన ఇంట్లో భోజనాలయాక మిగిలిపోయిన ఎంగిలి అరిటాకులను తెచ్చి వెంగమాంబ గారి ఆశ్రమంలో ఉన్న పవిత్ర తులసి మొక్కలపై పడేసేవాడు.
వెంగమాంబ గారు మాత్రం ఏమాత్రం కోపగించుకోకుండా, ఒక తల్లి తన బిడ్డ చేసిన మలమూత్రాలను శుభ్రం చేసినట్లే, ఆ ఎంగిలి ఆకులను తీసివేసి, తులసి మొక్కలను నీటితో ప్రక్షాళన చేసేవారు. ఈ సహనం కొన్ని నెలల పాటు సాగింది.
ఒకరోజు దీక్షితుల ఇంట్లో పెద్ద విందు జరిగింది. ఆ ఎంగిలాకులన్నింటినీ తెచ్చి వెంగమాంబ గారి ఆశ్రమంపై పడవేసాడు. ధ్యానంలో ఉన్న వెంగమాంబ గారి ముఖంపై ఆ ఎంగిలి ఆకులు పడటంతో, జగన్నాథుని సంకల్పం ప్రకారం ఆవిడకు తీవ్రమైన ఆగ్రహం వచ్చింది. ఆవిడ కళ్లు తెరిచి:
"నీ అహంకారానికి అంతం లేకుండా పోయింది. ఈ క్షణమే నువ్వు, నీ వంశం మొత్తం నాశనమైపోతారు!" అని శపించారు.
ఆ శాప ప్రభావంతో ఆ క్షణంలోనే అక్కారం దీక్షితులు, ఆయన కుమారుడు అక్కడికక్కడే మరణించారు. ఆయన మనవడు రక్తం కక్కుంటూ ప్రాణాపాయ స్థితికి చేరుకున్నాడు. అది చూసి దీక్షితుల భార్య ఆ మనవడిని ఎత్తుకుని వచ్చి వెంగమాంబ గారి పాదాలపై పడి నిలదీసి ఏడ్చింది:
"తల్లి! నీవు ఆదిశక్తివి. నా భర్త తప్పు చేశాడు, కానీ స్వామివారి ఆలయంలో కైంకర్యం చేసే మా వంశం పూర్తిగా నాశనమైతే స్వామికి పూజలు ఎలా జరుగుతాయి? నా మనవడిని కాపాడు" అని ప్రార్థించింది.
వెంగమాంబ గారి హృదయ కాలష్యం లేనిది. ఆవిడ శాంతించి... "సరే, నా శాపానికి చిన్న వెసులుబాటు ఇస్తున్నాను. స్వామివారి కైంకర్యం ఆగకూడదు కాబట్టి, మీ వంశంలో ఎప్పుడూ ఒక మగపిల్లవాడు బతికి ఉండి స్వామికి అర్చన చేస్తాడు" అని అనుగ్రహించారు. నేటికీ ఆ వంశం అలాగే కొనసాగుతోంది.
7. స్వామివారి సాక్షాత్కారం - నిత్య హారతి వరం
ఆ ఘోర సంఘటన తర్వాత వెంగమాంబ గారు తీవ్ర పశ్చాత్తాపానికి గురయ్యారు. "నా వల్ల ఒక జీవి ప్రాణం పోయిందే, నా తపోశక్తిని కోపానికి ఉపయోగించానా" అని రోదించారు. ఆ రాత్రి ఆవిడ ఆలయంలోకి వెళ్లినప్పుడు, శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారు తన చతుర్భుజాలతో, దశావతార విశ్వరూపంతో ఆవిడకు సశరీరంగా సాక్షాత్కరించారు.
స్వామివారు ఆవిడతో ఇలా అన్నారు:
"వెంగమాంబా! బాధపడకు. భక్తుల పట్ల ఎలా ప్రవర్తించాలో లోకానికి గుణపాఠం చెప్పడానికే నీ ద్వారా నేను ఆ కార్యం చేయించాను. ఈ రోజు నుండి నేను ఒక శాసనం చేస్తున్నాను. కలియుగాంతం వరకు ప్రతిరోజు రాత్రి నా ఆలయంలో జరిగే ఆఖరి సేవ (పవళింపు సేవ) నీ ముత్యాల హారతితోనే ముగియాలి. ఇది నా వరం!"
అప్పటి నుండి నేటి వరకు, తిరుమలలో రాత్రి ఏకాంత సేవ సమయంలో "తరిగొండ వెంగమాంబ ముత్యాల హారతి" ఇచ్చే సాంప్రదాయం నిరాటంకంగా కొనసాగుతోంది.
8. "వెంకటాచల మహత్యం" గ్రంథ రచన - పీతాంబరం చిరిగిన లీల
వెంగమాంబ గారు గొప్ప కవయిత్రి, వాగ్గేయకారిణి. ఆవిడ తన ఆశ్రమంలో కూర్చుని శ్రీనివాసుని దివ్య కళ్యాణ ఘట్టాలను "వెంకటాచల మహత్యం" అనే అద్భుతమైన కావ్యంగా రాశారు. ఆవిడ గ్రంథం రాస్తుంటే, సాక్షాత్ శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారు వచ్చి ఆవిడ పక్కన కూర్చుని ఆ కథలను వినేవారట!
ఒకరోజు రాత్రి, స్వామివారు పద్మావతీ దేవి కళ్యాణ ఘట్టాన్ని రసవత్తరంగా వింటుండగా, ఆలయంలో సుప్రభాత ఘడియలు దగ్గరపడి గంటలు మోగాయి. స్వామివారు కంగారుగా... "వెంగమాంబా! ఆలయంలో సుప్రభాతానికి సమయమైంది, బ్రహ్మాది దేవతలు వస్తారు, నేను వెళ్లాలి" అని లేచారు.
వెంగమాంబ గారు ప్రేమాధిక్యంతో... "స్వామీ! ఎంత రసవత్తరమైన ఘట్టం జరుగుతోంది, అప్పుడే ఎలా వెళ్తావు?" అని స్వామివారి పట్టు పీతాంబరాన్ని (ధోవతి) గట్టిగా పట్టుకున్నారు. స్వామివారు వేగంగా ముందుకు కదలడంతో ఆ పీతాంబరం అంచు చిరిగిపోయి వెంగమాంబ గారి చేతిలోకి వచ్చింది! ఆవిడ దానిని మడతపెట్టి పూజా మందిరంలో ఉంచారు.
అటు ఆలయంలో అర్చకులు సుప్రభాతం కోసం తలుపులు తీసి చూడగా స్వామివారి పీతాంబరం చిరిగిపోయి ఉంది. ఆశ్చర్యపోయిన అర్చకులు వెంగమాంబ గారి వద్దకు రాగా, ఆవిడ ఆ పీతాంబరం ముక్కను చూపించారు. అర్చకులు ఆ ముక్కను పల్లకీలో మేళతాళాలతో ఆలయానికి తీసుకెళ్లగానే, అది మళ్లీ పూర్తి పీతాంబరంగా మారి స్వామివారి మూలవిరాట్టును అలంకరించుకుంది!
విశేషం: వెంగమాంబ గారు రచించిన 'వెంకటాచల మహత్యం' గ్రంథాన్ని తిరుమలలో కొనుగోలు చేసి, స్వామివారికి చూపించి, ఇంట్లో నిత్య పారాయణ చేస్తే పెళ్లికాని యువతీ యువకులకు అత్యంత శీఘ్రంగా వివాహం జరుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం.
9. తుంబుర కోన - గుహలో తపస్సు
వెంగమాంబ గారి మహిమలు చూసి భక్తుల రద్దీ విపరీతంగా పెరిగిపోయింది. లోకకళ్యాణం కోసం, స్వార్థ కోరికల కోసం వచ్చే జనాల వల్ల ఆవిడ ధ్యానానికి భంగం వాటిల్లింది. అప్పుడు స్వామివారు ఆవిడను అదృశ్యం చేసి, దట్టమైన అటవీ ప్రాంతమైన తుంబుర తీర్థం (తుంబుర కోన) లోని ఒక రహస్య గుహకు చేర్చారు.
ఆ గుహ నుండి శ్రీవారి 'ఆనంద నిలయం' (గర్భాలయం) లోనికి ఒక అంతర్గత బిలం (సురంగం) ఉండేది. వెంగమాంబ గారు రోజంతా తుంబుర కోన గుహలో తపస్సు చేసుకుని, రాత్రి వేళల్లో ఆ రహస్య మార్గం గుండా ఆనంద నిలయానికి వచ్చి స్వామివారికి ముత్యాల హారతి ఇచ్చి తిరిగి వెళ్ళిపోయేవారు.
పుష్కరిణిజుడి ఉదంతం:
ఒక కుష్టు రోగి సమాజపు నిందలు భరించలేక తుంబుర కోనలో ఆత్మహత్య చేసుకోబోతుండగా, వెంగమాంబ గారు అతడిని స్పర్శించి వ్యాధిని నయం చేశారు. అతడికి ఆ రహస్యాన్ని దాచమని చెప్పి, అక్కడ ఉన్న తీర్థంలో మునగమన్నారు. అతడు కళ్లు తెరిచేసరికి శ్రీవారి పుష్కరిణిలో తేలాడు. అతడికి "పుష్కరిణిజుడు" అని పేరు వచ్చింది. కానీ కాలక్రమేణా అతడు ధనాశకు లొంగి వెంగమాంబ గారు ఉన్న గుహ రహస్యాన్ని బయటపెట్టేసాడు. మళ్లీ జనాలు గుహ వద్దకు క్యూ కట్టడం ప్రారంభించారు.
10. సజీవ సమాధి (బృందావనం)
ఇక భౌతిక శరీరంతో ఉండడం సాధ్యం కాదని గ్రహించిన మాతా వెంగమాంబ గారు స్వామివారిని వేడుకున్నారు. స్వామివారు ఆవిడకు అభయమిస్తూ:
"వెంగమాంబా! నువ్వు సజీవ సమాధి చెందు. కానీ నీ దివ్య స్వరూపంతో ప్రతిరోజు రాత్రి వచ్చి నాకు ముత్యాల హారతి ఇస్తావు. భౌతికంగా నీ వంశీయులు (దత్త పుత్రుని సంతతి) అక్కడ నిలబడి హారతి ఇస్తారు. ఇచ్చేది నువ్వే, స్వీకరించేది నేనే!"
అలా మాతా తరిగొండ వెంగమాంబ గారు తిరుమల దివ్యక్షేత్రంలో సజీవ సమాధి నిష్ఠలోకి వెళ్లారు.
మాతా తరిగొండ వెంగమాంబ గారి జీవ సమాధి (బృందావనం) నేటికీ తిరుమలలో ఉంది. శ్రీ వరాహస్వామి ఆలయం వద్ద ఉన్న మెట్లు ఎక్కి పైకి వెళ్తే, వరాహస్వామి కాటేజెస్ పాఠశాల ప్రాంగణం మధ్యలో ఈ పవిత్ర బృందావనం దర్శనమిస్తుంది. ప్రతిరోజూ ఆవిడ దివ్యశక్తితో సమాధి నుండి బయటకు వచ్చి స్వామివారి ఏకాంత సేవలో పాల్గొంటున్నారని నమ్మకం.
ఈ చరిత్ర నుండి మనం నేర్చుకోవాల్సిన పరమార్థం:
- మహాత్ములను నిందించవద్దు: ఎంత శాస్త్ర పరిజ్ఞానం ఉన్నా, అవధూతలను, సిద్ధులను, భగవద్భక్తులను తక్కువ చేసి మాట్లాడకూడదు. భగవంతుడు తనను నిందిస్తే క్షమిస్తాడేమో కానీ, తన నిజమైన భక్తుడిని అవమానిస్తే ప్రకృతి సహించదు.
- స్త్రీలకు, వితంతువులకు గౌరవం: శాస్త్రం ప్రకారం భర్తను కోల్పోయిన స్త్రీలను 'గంగా భాగీరథీ సమానులు'గా చూడాలే తప్ప, సమాజం వారిని అపశకునంగా, హీనంగా చూడకూడదు. ప్రతి స్త్రీలోనూ దైవత్వాన్ని దర్శించడమే నిజమైన భక్తి.
మరొకసారి తిరుమల శ్రీవారి దర్శనానికి వెళ్లినప్పుడు, కేవలం మూలవిరాట్టునే కాకుండా, స్వామివారికి అత్యంత ప్రియమైన భక్తురాలు మాతా తరిగొండ వెంగమాంబ గారి బృందావనాన్ని కూడా దర్శించుకుని ఆ తల్లి దివ్య ఆశీస్సులు పొందుదాం!
॥ శ్రీ పద్మావతీ సమేత శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిచరణౌ శరణం ప్రపద్యే ॥
॥ మాతా తరిగొండ వెంగమాంబాయై నమః ॥
మాతా తరిగొండ వెంగమాంబ గారు కేవలం గొప్ప తపస్విని మాత్రమే కాక, అద్భుతమైన కవయిత్రి మరియు వాగ్గేయకారిణి. ఆవిడ ద్విపద, యక్షగానం, ప్రబంధం, సంకీర్తనలు వంటి వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియల్లో అనేక దివ్యమైన ఆధ్యాత్మిక కావ్యాలను రచించారు.
ఆవిడ రచించిన కొన్ని ముఖ్యమైన కావ్యాలు మరియు యక్షగానాలు:
ప్రముఖ యక్షగానాలు:
- పారిజాతాపహరణం: శ్రీకృష్ణ లీలలు మరియు సత్యభామా సమేత పారిజాత వృక్ష వృత్తాంతాన్ని వర్ణించే అద్భుతమైన యక్షగానం.
- చెంచు నాటకం: అహోబిలం నరసింహస్వామి చెంచు లక్ష్మిని వివాహం చేసుకున్న ఘట్టాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని రాసిన ప్రసిద్ధ యక్షగానం.
- రుక్మిణీ నాటకం: శ్రీకృష్ణ రుక్మిణుల కళ్యాణ ఘట్టాన్ని ద్విపద మరియు యక్షగాన రీతిలో మనోహరంగా రూపొందించారు.
- జలక్రీడా విలాసం: శ్రీకృష్ణుడి బాల్య లీలలు, గోపికలతో కూడిన జలక్రీడల విశేషాలను తెలిపే యక్షగాన ప్రబంధం.
- ముక్తికాంతా విలాసం: ఆధ్యాత్మిక తత్త్వాన్ని సులభంగా అర్థమయ్యేలా యక్షగాన రూపంలో అందించిన వైరాగ్య ప్రబంధం.
ఇతర ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక కావ్యాలు & ప్రబంధాలు:
- తరిగొండ నృసింహ శతకం: తన ఇష్టదైవమైన తరిగొండ లక్ష్మీనరసింహ స్వామిపై భక్తిపారవశ్యంతో చెప్పిన ప్రసిద్ధ శతకం.
- తరిగొండ నృసింహ విలాసం: నరసింహ స్వామి మహిమలను, తపోశక్తిని కీర్తిస్తూ రాసిన కావ్యరూప ప్రబంధం.
- ద్విపద భాగవతం: శ్రీమద్భాగవతంలోని ముఖ్యాంశాలను ప్రతి ఒక్కరికీ సులభంగా అర్థమయ్యేలా ద్విపద ఛందస్సులో రచించారు.
- జ్ఞాన వాసిష్ఠ రామాయణం: సంస్కృతంలోని యోగవాసిష్ఠం ఆధారంగా ఆధ్యాత్మిక తత్త్వాన్ని, అద్వైత-విశిష్టాద్వైత సారాలను ప్రబోధిస్తూ రాసిన విజ్ఞాన గ్రంథం.
- గోపికా గీతలు: శ్రీకృష్ణుడి విరహంలో గోపికలు పాడిన గీతాలను అత్యంత రసవత్తరంగా తెలుగులోకి అనువదించి రాసిన కావ్యం.
- శ్రీకృష్ణ మంజరి & విష్ణు పారిజాతం: భక్తి, శరణాగతి తత్త్వాలను ప్రబోధించే లఘు కావ్యాలు.
తిరుమలలో ప్రతిరోజూ వేలాదిమంది భక్తుల ఆకలి తీరుస్తున్న "మాతృశ్రీ తరిగొండ వెంగమాంబ నిత్యాన్నప్రసాద పథకం" వెనుక సుదీర్ఘమైన, దివ్యమైన చరిత్ర ఉంది. భక్తులకు ఉచితంగా అన్నదానం చేసే ఈ సాంప్రదాయానికి 18వ శతాబ్దంలోనే వెంగమాంబ గారు స్వయంగా బీజం వేశారు.
చారిత్రక నేపథ్యం & వెంగమాంబ గారి అన్నదానం:
- తొలి అడుగులు: 18వ శతాబ్దంలో తిరుమలకు వచ్చే భక్తులు ఆకలితో ఇబ్బంది పడటం చూసి వెంగమాంబ గారు చలించిపోయేవారు. ఆవిడ ప్రతి సంవత్సరం వైశాఖ మాసంలో వచ్చే నృసింహ జయంతిని పురస్కరించుకుని 10 రోజుల పాటు స్వయంగా భక్తులకు నిత్యాన్నదానం చేసేవారు.
- అక్షయ పాత్ర మహిమ: ఆవిడ వద్ద పెద్దగా ధనం లేకపోయినా, స్వామివారి అనుగ్రహంతో ఆవిడ ఇంటిలోని చిన్న పాత్రలో వండిన అన్నం ఎంతమంది భక్తులు వచ్చినా సరిపోయేదని కథనం.
- దానపత్రాలు & విరాళాలు: ఆవిడ అన్నదాన మహత్కార్యాన్ని చూసి గోల్కొండ నుండి తమిళనాడు ప్రాంతాల వరకు ఉన్న నాటి జమిందార్లు, సంస్థానాధీశులు, సామాన్య ప్రజలు ఆవిడకు భూములు, సరుకులను విరాళాలుగా దానపత్రాలు రాసిచ్చారు. అలా భక్తుల ఆకలి తీర్చే అన్నపూర్ణగా మారడం వల్లే ఆవిడకు "మాతృశ్రీ" అనే బిరుదు లభించింది.
టీటీడీ అన్నదాన పథకం ఆవిర్భావం:
- 1985లో ప్రారంభం: వెంగమాంబ గారి ఆశయాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్తూ, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (TTD) 1985 ఏప్రిల్ 6న నాటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ నందమూరి తారకరామారావు గారి ఆదేశాలతో అధికారికంగా "శ్రీ వేంకటేశ్వర నిత్యాన్నదాన పథకాన్ని" ప్రారంభించింది.
- వెంగమాంబ గారి పేరుతో నూతన కాంప్లెక్స్: శ్రీవారి కొండపై అన్నదాన ప్రక్రియకు ఆద్యురాలు మాతృశ్రీ తరిగొండ వెంగమాంబ గారే కావడంతో, ఆవిడ దివ్యస్మృతికి గౌరవంగా టీటీడీ నిర్మించిన భారీ నూతన అన్నదాన భవనానికి "మాతృశ్రీ తరిగొండ వెంగమాంబ నిత్యాన్నప్రసాద కాంప్లెక్స్" అని నామకరణం చేశారు. దీనిని 2011 జులై 7న అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ గారు ప్రారంభించారు.
ప్రస్తుత ప్రాశస్తి:
నేడు ఈ కాంప్లెక్స్లో అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో, అత్యంత పరిశుభ్రమైన వాతావరణంలో ప్రతిరోజూ లక్షకు పైగా భక్తులకు నిరంతరాయంగా ఉచితంగా అన్నప్రసాదాలు, అల్పాహారాలు అందిస్తున్నారు. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆధ్యాత్మిక అన్నదాన క్షేత్రాల్లో ఒకటిగా ఇది నిలిచింది.
No comments:
Post a Comment